Αρχαιολογικός χώρος και πεδίο παρακολούθησης στη Δήλο

Επιστημονικά εργαλεία

Μετρήσεις πεδίου και μοντέλα για ένα πολυπαραμετρικό παρατηρητήριο

Η υποδομή περιλαμβάνει μετρήσεις σε ατμόσφαιρα και θάλασσα, καταγραφές σεισμικότητας, δορυφορικές παρατηρήσεις, επιχειρησιακές περιβαλλοντικές προγνώσεις και κλιματολογικές προβολές.

Υποδομή

Έξι κατηγορίες πολυπαραμετρικής παρακολούθησης

Ατμοσφαιρικές μετρήσεις

Τρεις μετεωρολογικοί σταθμοί του Παρατηρητηρίου και τέσσερις σταθμοί της Εφορείας Αρχαιοτήτων Κυκλάδων στη Δήλο καταγράφουν θερμοκρασία, σχετική υγρασία και άνεμο με υψηλή χρονική ανάλυση. Η ατμοσφαιρική πίεση, η ηλιακή ακτινοβολία και η βροχόπτωση καταγράφονται σε επιλεγμένη θέση στο νησί. Συμπληρωματικά, παρακολουθούνται ατμοσφαιρικοί ρύποι στη Δήλο (SO₂, NO₂, CO, O₃ και αιωρούμενα σωματίδια), καθώς και οι περιβαλλοντικές συνθήκες στον εσωτερικό χώρο του Αρχαιολογικού Μουσείου.

Ένταση και διεύθυνση ανέμου στον σταθμό Κύνθος (Οκτώβριος 2024 - Σεπτέμβριος 2025).

Μετρήσεις θαλάσσιας στάθμης και τοπικών εδαφικών μετακινήσεων

Παλιρροιογράφοι στους λιμένες Δήλου και Μυκόνου και δορυφορικός γεωδαιτικός σταθμός (GNSS) στη Δήλο καταγράφουν τις μεταβολές στάθμης θάλασσας και τις εδαφικές μετακινήσεις για την ακριβέστερη εκτίμηση του παράκτιου κινδύνου.

Πρωτογενείς μετρήσεις παλιρροιογράφων Δήλου και Μυκόνου — Πρωτογενείς μετρήσεις των παλιρροιογράφων Δήλου και Μυκόνου (8 Μαΐου - 31 Αυγούστου 2025).

Σεισμολογικές καταγραφές

Στη Δήλο εγκαταστάθηκε και λειτουργεί πρότυπος σεισμολογικός σταθμός με αισθητήρες σεισμόμετρο και επιταχυνσιόμετρο (DILO), και ανάλογα στη Μύκονο με αισθητήρα επιταχυνσιόμετρο (MYKO). Οι σταθμοί συνδέονται με το Ελληνικό Ενιαίο Σεισμογραφικό Δίκτυο και καταγράφουν σε συνεχή ροή.

Πρώτες καταγραφές σεισμών στον σταθμό της Δήλου — Πρώτες καταγραφές σεισμών στον νέο σταθμό της Δήλου (σεισμόμετρο). Η σεισμικότητα είναι από την περιοχή Σαντορίνης – Αμοργού, ημερήσιες καταγραφές 24/02/2025 (heliplots) για την κατακόρυφη συνιστώσα (Ζ) του αισθητήρα. Ο σεισμός με το μεγαλύτερο μέγεθος Μ=4.4 καταγράφεται και φαίνεται στις 11:33:07.21 UTC.

Δορυφορικές παρατηρήσεις

Οι μετρήσεις από το φασματόμετρο TROPOMI της δορυφορικής αποστολής Copernicus Sentinel-5P αξιοποιούνται για την παρακολούθηση της χωρικής και χρονικής εξέλιξης των αερίων ρύπων και των αιωρούμενων σωματιδίων στην περιοχή των Κυκλάδων.

Μέση ετήσια γεωγραφική κατανομή NO2 στις Κυκλάδες — Μέση ετήσια γεωγραφική κατανομή των συγκεντρώσεων διοξειδίου του αζώτου (NO₂; Pmolecules/cm²) στην τροπόσφαιρα στο βόρειο και κεντρικό τμήμα των Κυκλάδων, κατά την περίοδο 1 Μαΐου 2018 - 30 Απριλίου 2025. Στο αριστερό πλαίσιο απεικονίζεται η Σύρος, ενώ στο δεξί η Δήλος και το δυτικό τμήμα της Μυκόνου.

Περιβαλλοντικές προγνώσεις

Τα ατμοσφαιρικά μοντέλα WRF και WRF-Chem και το κυματικό μοντέλο SWAN παρέχουν αντίστοιχα πρόγνωση της μετεωρολογίας, της σύστασης της ατμόσφαιρας και του κυματισμού στην ευρύτερη περιοχή της Δήλου σε ωριαία χρονική ανάλυση και υψηλή χωρική ανάλυση (1 km, 4 km και 0.5 km αντίστοιχα). Τα μοντέλα εφαρμόζονται σε ημερήσια επιχειρησιακή βάση με προγνωστικό ορίζοντα τρεις ημέρες. Η πρόγνωση της προέλευσης των αερίων μαζών που φτάνουν στη Δήλο πραγματοποιείται με την επιχειρησιακή εφαρμογή των μοντέλων FLEXPART και HYSPLIT.

Κυματική πρόγνωση (αριστερά), μετεωρολογική πρόγνωση (κέντρο), πρόγνωση της σύστασης της ατμόσφαιρας (δεξιά) (21 Απριλίου 2026).

Μετεωρολογική πρόγνωση — Κυματική πρόγνωση (αριστερά), μετεωρολογική πρόγνωση (κέντρο), πρόγνωση της σύστασης της ατμόσφαιρας (δεξιά) (21 Απριλίου 2026).

Κλιματολογικές προβολές

Το Παρατηρητήριο προβλέπει την αξιοποίηση μακροπρόθεσμων προβολών για τις μελλοντικές μεταβολές της τοπικής κλιματολογίας και την επίδρασή τους στην κλιματική και γεωφυσική επικινδυνότητα. Η κλιματολογική ανάλυση βασίζεται στα αποτελέσματα επτά περιοχικών κλιματικών μοντέλων του ευρωπαϊκού προγράμματος CORDEX (https://euro-cordex.net/), των οποίων η χωρική ανάλυση έχει υποκλιμακωθεί περαιτέρω στατιστικά στα 0.5 × 0.5 km². Τα αποτελέσματα αυτά αφορούν την κλιματική κατάσταση κατά την περίοδο αναφοράς 1971-2000 καθώς και τη μελλοντική εξέλιξη του κλίματος μέχρι το τέλος του αιώνα για 2 σενάρια εκπομπών των αερίων του θερμοκηπίου, το RCP4.5 (σενάριο μετριασμού των εκπομπών) και το RCP8.5 (σενάριο μη δράσης για τον περιορισμό των εκπομπών).

Ημέρες με μέγιστη θερμοκρασία άνω των 37°C στη Δήλο — Χρονική εξέλιξη του αριθμού των ημερών που η μέγιστη θερμοκρασία ξεπερνά τους 37°C σύμφωνα με τα κλιματικά σενάρια RCP4.5 και RCP8.5 στο νησί της Δήλου.

Διαθέσιμα δεδομένα

Από τις μετρήσεις στο επιχειρησιακό αποτέλεσμα

Μετεωρολογία: θερμοκρασία, υγρασία, άνεμος, ατμοσφαιρική πίεση, ηλιακή ακτινοβολία, υετός.

Σύσταση της ατμόσφαιρας: SO₂, NO, NO₂, CO, O₃, PM1, PM2.5, PM10, ερημική σκόνη, θαλάσσιο αλάτι, δείκτης αερολυμάτων.

Θάλασσα: σχετική στάθμη της θάλασσας, παρατηρήσεις GNSS και κυματική πρόγνωση (σημαντικό ύψος κύματος και μεταφερόμενου κύματος, περίοδος κύματος).

Σεισμικότητα: συνεχή σεισμολογικά δεδομένα Δήλου και Μυκόνου.

Κλιματολογία: θερμοκρασία, αριθμός ημερών με μέγιστη θερμοκρασία άνω των 37°C, αριθμός ημερών με συνθήκες θερμικής δυσφορίας του πληθυσμού, αριθμός ημερών με αυξημένο κίνδυνο πυρκαγιάς, υετός, ημέρες με ακραία βροχόπτωση, δείκτης ξηρασίας (Aridity Index), άνοδος της στάθμης της θάλασσας.

Πρότυπο υποδομής

Πιλοτική εφαρμογή ως πρότυπο για μνημεία πολιτιστικής και φυσικής κληρονομιάς

Η Δήλος λειτουργεί ως πιλοτικό πεδίο όπου η κλιματολογία, η γεωφυσική, η ατμοσφαιρική επιστήμη και η διαχείριση μνημείων συναντώνται σε κοινή υποδομή δεδομένων.

Μετάβαση στα δεδομένα